ศูนย์ไผ่ศึกษาแม่ฮ่องสอน

(MAEHONGSON BAMBOO COMPLEX)

" ในวโรกาสที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จติดตามงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริและทรงเยี่ยมราษฎรในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ในระหว่างวันที่ 3 – 5 มีนาคม 2549 ได้เสด็จพระราชดำเนินศูนย์ไผ่ศึกษาแม่ฮ่องสอน และทรงพระราชทานพระราชเสาวนีย์แก่ผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน คณะผู้บริหารกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และคณะทำงานศูนย์ไผ่ศึกษาแม่ฮ่องสอน ความโดยสรุป ดังนี้

            1) ไม้ไผ่เป็นไม้ที่มีคุณค่า ควรส่งเสริมให้ปลูกกันให้มาก ให้อนุรักษ์พันธุ์และ ขยายพันธุ์ให้ทั่วพื้นที่ การปลูกไผ่ยังช่วยให้ป่าสมบูรณ์ขึ้นอีกด้วย

            2) ควรแนะนำให้ราษฎรให้ราษฎรรู้จักการปลูก วิธีใช้ไม้ไผ่ให้เกิดประโยชน์ ทั้งในการดำรงชีวิตประจำวัน และในงานหัตถกรรมต่าง ๆ

            3) การจัดทำศูนย์ข้อมูลเกี่ยวกับไม้ไผ่ ทำให้บุคคลทั่วไป เยาวชนและเด็กนักเรียนได้ศึกษาความรู้ และเกิดความภาคภูมิใจและสามารถเข้ามาศึกษาในพื้นที่ ที่มีต้นไผ่ตามธรรมชาติและเห็นสภาพป่าจริง

            4) การจัดศูนย์ไผ่ศึกษา การมีสัตว์ป่า สัตว์น้ำอยู่ในแหล่งธรรมชาติที่เดียวกันน่าจะเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติในการเดินป่าได้เป็นอย่างดี และควรส่งเสริมให้มีการดูนกเพิ่มเติมด้วยก็จะสมบูรณ์ "

ความเป็นมาของศูนย์ไผ่ศึกษาแม่ฮ่องสอน

                     จังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดที่มีชายแดนติดกับประเทศพม่า มีสภาพพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน ที่ราบมีน้อย การคมนาคมไม่สะดวก ราษฎรที่อาศัยส่วนใหญ่เป็นชาวไทยบนพื้นที่สูงประกอบด้วยหลากหลายเชื้อชาติ เช่น ม้ง มูเซอ ลีซอ กระเหรี่ยง ละว้า ไทยใหญ่ และจีนฮ่อ อาชีพหลักทั่วไปได้แก่การประกอบอาชีพด้านการเกษตรกรรม ทำไร่ ทำสวน เลี้ยงสัตว์ หาของป่า พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีความห่วงใยราษฎรในจังหวัดแม่ฮ่องสอน และความมั่นคงปลอดภัยของประเทศเป็นอย่างมาก จึงได้ทรงมีพระราชดำริให้มีการพัฒนาอาชีพราษฎรในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน ให้มีความเป็นอยู่ดีขึ้นโดยเน้นการพัฒนาด้านการเกษตร เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต การป้องกันการบุกรุกทำลายป่า การอนุรักษ์ป่า การปรับปรุงบำรุงดิน การพัฒนาแหล่งน้ำ ตลอดจนการพัฒนาจิตใจของราษฎร ให้เกิดความรัก ความสามัคคี และหวงแหนผืนแผ่นดินที่ตนอาศัย

                   ด้วยพระราชหฤทัยมุ่งมั่นที่จะแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนให้แก่ราษฎรในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ซึ่งไม่ได้รับการพัฒนาเท่าที่ควรโดยเฉพาะราษฎรที่ประกอบอาชีพด้านการเกษตรกรรม ที่ยังขาดความรู้และปัจจัยใน การประกอบอาชีพ ขาดน้ำในการเกษตร ขาดแคลนที่ดินทำมาหากิน ดินขาดความอุดมสมบูรณ์ ตลอดจนการขาดการสาธารณสุข และถูกโรคภัยไข้เจ็บเบียดเบียน พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงจัดทำโครงการเสริมแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของรัฐบาลขึ้น ซึ่งเรียกว่า “โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ” เพื่อช่วยเหลือพสกนิกรของพระองค์และทรงให้จัดตั้งศูนย์บริการและพัฒนาตามความเหมาะสมของแต่ละท้องถิ่นในจังหวัดแม่ฮ่องสอน

                สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นหน่วยงานส่วนภูมิภาคสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จึงได้น้อมนำพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะด้านการส่งเสริมและอนุรักษ์พันธุ์ไม้ไผ่ การอนุรักษ์พื้นที่ป่าไม้ การควบคุมและป้องกันไฟป่า การเพิ่มความชุ่มชื้นให้พื้นที่ป่าไม้โดยการสร้างฝายชะลอความชุ่มชื้น(Check dam) มาเป็นแนวทางในการดำเนินงาน

                     จากพระราชดำริในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้พระราชทานเกี่ยวกับเรื่องการอนุรักษ์และขยายพันธุ์ไม้ไผ่หลายครั้ง ในวโรกาสที่เสด็จพระราชดำเนินทรงเยี่ยมราษฎรและทอดพระเนตรความก้าวหน้าของโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ทรงมีพระราชดำริเกี่ยวกับไม้ไผ่ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เมื่อปี 2534 และในหลายๆ คราวที่ เสด็จฯ ความว่า “ให้อนุรักษ์ส่งเสริมปลูกไผ่ให้มากโดยให้มีการปลูกไผ่ตง และไม่ให้มีการตัดต้นไผ่ที่มีอยู่เดิมออกเพราะจะทำให้ขาดความชุ่มชื้น ให้อนุรักษ์และขยายผลด้านการปลูกไผ่ให้มาก” และจากวิสัยทัศน์การพัฒนาจังหวัดแม่ฮ่องสอน ที่ว่า “จังหวัดแม่ฮ่องสอนเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ รักษาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ เพิ่มบทบาทการค้าชายแดน ดำเนินการตามแผนพัฒนาคุณภาพชีวิต” ดังนั้นในปีงบประมาณ พ.ศ. 2548 สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแม่ฮ่องสอน จึงได้เสนอโครงการ “ศูนย์ไผ่ศึกษาแม่ฮ่องสอน (Maehongson Bamboo Complex)”

น้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ข้าพระพุทธเจ้า ข้าราชการ พนักงานราชการ และลูกจ้าง

สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดแม่ฮ่องสอน